Kronik
Yarvelan Kroniği: Kuyu Başında Söylenenler
Güneş tanıktır.
Otur, misafir. Önce su iç. Yarvelan'da konuşmadan önce su içilir; susuz ağızdan çıkan söz kurur.
Kül Kışı'nda, kuzeyin şehirleri susarken, Kervanbaşı Yarva yolunu kaybetmiş bir kervanla güneydoğunun kızıl kumlarına girdi. Arkasında kül vardı, önünde güneş. Kırk gün yürüdüler. Develer öldü, çocuklar sustu, tulumlar kurudu.
Kırkıncı gece gökte tek bir bulut yoktu. Ve o bulutsuz gökten bir şimşek düştü, kervanın yüz adım ötesine. Kum bir an beyaz yandı.
Sabah Yarva o yere yürüdü ve kazdı. Kumun içinde, şimşeğin eritip dondurduğu, dal dal bir kök buldu: camdan bir ağaç kökü, içi boş, ucu aşağıyı gösteriyordu. Yarva kökün gösterdiği yönde kazmaya devam etti. Kırk kulaç aşağıda su buldu.
O gece kervan ilk kez kanarak içti. Yarva sonraki yıllarda sekiz şimşeğin düştüğü sekiz yeri kazdı. Sekiz kuyu Vahra oldu.
Biz bu yüzden güneşe yemin ederiz, misafir. Güneş her şeyi görür, hiçbir şeyi unutmaz ve herkese aynı yakar. Bir Yarvelan'ın sözü güneşin altında verildiyse bozulmaz.
Vahra'nın sarayının kapısı yoktur. Suyun kapısı olmaz. Kuyuların üstüne kurulmuş avlularda hurma ağaçları gölge verir, çarşılarda cam üfleyiciler şimşek camını eritip fener yapar. Kervanlarımız kuzeye demir almaya, batıya buğday almaya, güneye Ostrema'ya iner. Kadrava'nın bir ucundan öbür ucuna mal taşıyan ilk eller bizimdi; Salvaro gemi kurmadan önce biz deve sürüyorduk.
Aldren mühür için sekiz madde istediğinde ona Yarva'nın ilk şimşek camını verdik. Kumdan yapılmış tek şey, ve gökten gelmiş. Aldren onu ışığa tuttu ve "Bunun içinden geçen ışık yolunu bulur" dedi.
Kan davamız Tolgar'dır. Üç yüz yıl önce büyük bir kuraklık oldu. Bozkırın göç yolunun güneydoğu ucunda, çölün kıyısında, Dokuz Höyük denen yerde dokuz eski kuyu vardı. Kervanlarımız o kuyuları tuttu, çünkü onları biz temizlemiştik, biz kazmıştık. Tolgar sürüleri susuz kaldı. Atlıları geldi, biz kuyuların başında durduk. O günden beri o höyüklere onlar ata mezarı der, biz kuyu deriz. Ölüler mi sahiptir suya, yoksa onu kazan mı? Biz bu soruya cevap verdik. Onlar hâlâ kabul etmiyor.
Ostrema'yla kavgamız yoktur; hesabımız vardır. Her kervanımız onların iskelelerinde vergi öder. Kum da deniz kadar geniştir, ama Salvaro her yolun sonuna bir gümrük koymuştur.
Su Beyi Amar Yarvelan'dır bugünkü başımız. Elli yaşında, yüzü güneşten kararmış. Kervan yollarının her kuyusunu adıyla bilir, her kuyunun kaç kova verdiğini aklında tutar. Sesi tatlıdır, pazarlığı çetin. Kızı Nehra kervanları Ostrema'ya kadar sürer ve dönüşte her seferinde biraz daha az şey anlatır.
Kırılma Gecesi, bulutsuz gökten sekiz şimşek düştü. Kumlar sekiz yerde beyaz yandı. Sabah sekiz yerde de cam bulduk; ama bu kez kökler yukarıyı gösteriyordu. Yaşlılarımız bunu iyiye yormadı.
Şimşek Camı Parçası Vahra'ya düşmedi. Kumlarımızın Salvaro koylarına indiği sınırda, Camkuyu Vahası'na düştü; kumda şimşek köklerinin en çok bulunduğu yere. Kül onu tutuyor. Gümrükçülerin kapısının dibinde savaşacağız, misafir; belki onlarla birlikte.
Bir şey daha var. Onu yalnız kuyunun dibine söyleriz ve kuyu da kimseye söylemez.
Altı yüz yıl önce Aldren'in Kayıkçıları külzedeleri batıya götürdüğünde bir gemi geri döndü. Yeminini bozdu, güneydoğu kıyısına çıktı ve mürettebatı kumlara kaçtı. Yarva onları kervanına aldı. Su soranı geri çevirmeyiz. Bugün Vahra'nın eski ailelerinin bazılarının kanında o denizcilerin tuzu vardır. Batıdan sis geldiğinden beri, kıyı köylerimizde geceleri biri kapıları çalıyor ve bir isim soruyor. Hep aynı isimleri.
Şimdi bir yudum daha iç, misafir. Güneş doğmadan yola çıkacağız. Güneş tanıktır.
